Витольд Мельчарек
40-летие освобождения Ченстоховы от нацистской оккупации была торжественно отмечена общественностью Ченстоховы и ченстоховского воеводства. По приглашению партийных и государственных органов города и воеводства в Ченстохову прибыли гв. полковник Пётр Фомич Юрченко — б. зам. ком. 54-й танковой бригады, Герой Советского Союза, полковник Павел Евлампиевич Ламенков — б. зам. той же бригады, оба проживающие в Москве. Также прибыла делегация окружного комитета Болгарской коммунистической партии в Пернике.
16 января 1985 года во второй половине дня по улицам Ченстоховы прошло шествие, в котором приняли участие почетные роты народного Войска Польского и гражданской милиции, многочисленные толпы членов молодежных организаций, актив Общества польско-советской дружбы, а также делегации рабочих коллективов предприятий. На площади В. Беганского, в центре Ченстоховы под памятником Благодарности Советской Армии, которая 16 января освободила Ченстохову, состоялась мирная манифестация общественности. С речью, посвященной памятным январским событиям, выступил вице-президент Ченстоховы Станислав Врона.В утренние часы полковник П. Ф. Юрченко и полковник П. Я. Ламенков в сопровождении властей Ченстоховы возложили цветы на могилах солдат 54-й танковой бригады и других, погибших в январе 1945 года в боях за освобождение Ченстоховы. Их прах покоится на военном участке кладбища Куле.
Главным событием празднования 40-й годовщины освобождения Советской Армией Ченстоховы от гитлеровской оккупации была торжественная сессия Городского Национального совета 17 января 1985 года. В ней приняли участие советские командиры П. Ф. Юрченко и П. Я. Ламенков, делегация дружественного нашему воеводству Перницкого района в Болгарии под председательством секретаря райкома Болгарской коммунистической партии Дмитрия Станкова Филипова. Присутствовал также прибывший из Кракова вицеконсул СССР Виктор Захаров.
В зале филармонии присутствовали: I секретарь Воеводского комитета ПОРП — Владислав Йонкиш, ченстоховский воевода Гжегош Липовский, председатель WK ZSL Тадеуш Панек, председатель ВК Демократической Партии — Ян Сломски, председатель Совета Воеводского Патриотического Движения Национального Возрождения — проф. д-р инж. Казимир Мошоро, председатель президиума Воеводского Национального Совета — Владислав Климчук, хозяева города Ченстохова — I секретарь ГК ПОРП — Кшиштоф Кондрацкий, председатель Городского национального совета — д-р Веслав Марковски, президент Ченстоховы — Яцек Пацорковский, представители Народного Войска Польского, СБ и MO, Союз борцов за свободу и демократию, активисты Общества польско-советской дружбы, представители молодежных организаций и всех профессиональных обществ Ченстоховы.
После исполнения государственного гимна был показан документальный фильм, снятый советским военным оператором 18 января, то есть на следующий день после освобождения Ченстоховы в 1945 году. Фильм показывает первые часы возрождающейся жизни в освобожденном городе.
После торжественной вступления председателя Городского Национального совета В. Марковского, речь произнёс I секретарь ГК ПОРП, тов. К. Кондрацкий. На церемонии также взял слово Герой Советского Союза гв. полковник П. Ф. Юрченко, который с 17 января 1945 года был первым военным комендантом Ченстохова.
Также выступил председатель болгарской делегации Д. Филиппов.
В знак признания особых заслуг, проявленных в боях за освобождение Ченстоховы, а также за активную деятельность по укреплению советско-польской дружбы П. Ф. Юрченко и П. Я. Ламенков были награждены во второй раз золотыми знаками «За заслуги перед Ченстоховским воеводством», врученными им президиумом Воеводского Национального совета.
В связи с 40-й годовщиной освобождения Ченстоховы, ТВ Польши выпустило 19.1.1985 г. специальную программу — «Путём освобождения», в которой был показан вклад Красной Армии в освобождение Ченстоховы от гитлеровской оккупации.
В залах окружного музея в Ченстохове открылась выставка, показывающая историю города с сентября 1939 года до первых дней освобождения в январе 1945 года.
В этой книге мы помещаем речи Первого секретаря ГК ПОРП, тов. К. Кондрацкого и полковника П. Ф. Юрченко, произнесенные в Ченстоховской филармонии во время торжественного заседания Городского Национального совета.
Witold Mielczarek
40 rocznica wyzwolenia Częstochowy spod okupacji hitlerowskiej uroczyście była obchodzona przez społeczeństwo Częstochowy i województwa częstochowskiego. Na zaproszenie partyjnych i państwowych władz miasta i województwa do Częstochowy przybyli płk gw. Piotr Fomicz Jurczenko — b. z-ca d-cy 54 Brygazy Pancernej, Bohater Związku Radzieckiego, płk Paweł Jewłampijewicz Lamienkow — b. z-ca tejże Brygady, obaj mieszkający w Moskwie. Przybyła także delegacja Komitetu Okręgowego Bułgarskiej Partii Komunistycznej w Perniku.
16 stycznia 1985 r. w godzinach popołudniowych ulicami Częstochowy przeriągnął capstrzyk, w którym uczestniczyły kompanie honorowe Ludowego Wojska Polskiego i Milicji Obywatelskiej, liczne rzesze członków organizacji młodzieżowych, aktywu TPPR, a także delegacje załóg zakładów pracy. Na placu W. Biegańskiego, w centrum Częstochowy pod Pomnikiem Wdzięczności dla Armii Radzieckiej, która 16 stycznia wyzwoliła Częstochowę, odbyła się pokojowa manifestacja społeczeństwa. Przemówienie okolicznościowe nawiązujące do pamiętnych wydarzeń styczniowych roku, wygłosił wiceprezydent Częstochowy — Stanisław Wrona. W godzinach przedpołudniowych płk P. F. Jurczenko i płk P. J. Lamienkow towarzystwie władz Częstochowy złożyli kwiaty na grobach żołnierzy 54 Brygady Pancernej i innych, którzy polegli w styczniu 1945 roku w walkach o wyzwolenie Częstochowy. Ich prochy spoczywają na cmentarzu w kwaterze wojskowej na Kulach.
Głównym akcentem obchodów 40 rocznicy wyzwolenia Częstochowy spod okupacji hitlerowskiej przez Armię Radziecką była w dniu 17 stycznia 1985 roku, uroczysta sesja Miejskiej Rady Narodowej. Uczestniczyli w niej radzieccy dowódcy — P.F. Jurczenko i P.J. Lamienkow, delegacja zaprzyjaznionego z naszym województwem Okręgu Pernickiego w Bułgarii pod przewodnictwem sekretarza Komitetu Okręgowego Bułgarskiej Partii Komunistycznej — Dymitra Stankowa Filipowa. Obecny był także przybyły z Krakowa wicekonsul ZSRR — Wiktor Zacharów.
W sali w Filharmonii obecni byli: I sekretarz KW PZPR — Władysław Jonkisz, wojewoda częstochowski Grzegorz Lipowski, prezes WK ZSL — Tadeusz Panek, przewodniczący WK Stronnictwa Demokratycznego — Jan Słomski, przewodniczący Rady Wojewódzkiej Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego — prof. dr inż. Kazimierz Moszoro, przewodniczący prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej — Władysław Klimczyk, gospodarze miasta Częstochowy — I sekretarz KM PZPR — Krzysztof Kondracki, przewodniczący MRN — dr Wiesław Markowski, prezydent Częstochowy — Jacek Paciorkowski, przedstawiciele Ludowego Wojska Polskiego, SB i MO, ZBoWiD, aktywiści TPPR, przedstawiciele organizacji młodzieżowych i wszystkich środowisk zawodowych Częstochowy.
Po odegraniu hymnu państwowego, wyświetlono dokumentalny film nakręcony przez radzieckiego operatora wojskowego w dniu 18 stycznia, a więc nazajutrz po wyzwjoleniu Częstochowy w 1945 roku. Film przedstawia pierwsze godziny odradzającego się życia w wyzwolonym mieście.
Po zagajeniu uroczystości przez przewodniczącego Miejskiej Rady Narodowej — W. Markowskiego, przemówienie okolicznościowe wygłosił I sekretarz KM PZPR, tow. K. Kondracki. W czasie uroczystości zabrał także głos Bohater Związku Radzieckiego, płkj gw. P. F. Jurczenko, który 17 stycznia 1945 r. był pierwszym komendantem wojskowym Częstochowy.
Przemawiał także przewodniczący delegacji bułgarskiej — D. Filipow.
W uznaniu szczególnych zasług wykazanych w walkach o wyzwolenie Częstochowy, także za aktywną działalność na rzecz umacniania przyjaźni radziecko-polskiej — P. F. Jurczenko i P. J. Lamienkow uhonorowani zostali po raz drugi Złotymi Odznakami „Za zasługi dla województwa częstochowskiego”, nadanymi im przez prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej.
Z okazji 40 rocznicy Wyzwolenia Częstochowy, TVP nadała 19.1.1985 r. specjalną audycję — „Szlakiem wyzwolenia”, w której ukazano wkład Armii Czerwonej w oswobodzenie Częstochowy spod okupacji hitlerowskiej.
W salach Muzeum Okręgowego w Częstochowie otwarto wystawę ukazującą historię miasta od września 1939 r. do pierwszych dni wyzwolenia w styczniu 1945 roku.
W niniejszej książce pomieszczamy przemówienia I sekretarza KM PZPR, tow. K. Kondrackiego i płk P. F. Jurczenki, wygłoszone w Filharmonii Częstochowskiej podczas uroczystej sesji Miejskiej Rady Narodowej.